ZABURZENIA LĘKOWE

Lęk jest emocją, pojawiającą się jako forma reakcji na zagrożenie, które jeszcze nie jest znane lub gdy mamy przeświadczenie, że nie możemy przeciwdziałać temu zagrożeniu. Towarzyszy człowiekowi “od zawsze”, ma charakter przystosowawczy i ma chronić nas przed zagrożeniem. Jest zatem, co może trudno pojąć osobom z zaburzeniami lękowymi, emocją niebywale potrzebną. Natomiast w przypadku zaburzeń związanych z obszarem psychiki jest dominującym objawem w zaburzeniach lękowych, będących najczęściej występującymi zaburzeniami psychicznymi. Występują u około 20% ludności na świecie.

Napad lęku panicznego (charakteryzującego się najsilniejszym natężeniem tej emocji) jest najlepszym przykładem do opisania objawów lękowych. Nie ma on związku ani z faktycznym narażeniem na niebezpieczną sytuację ani z dużym wysiłkiem.

Napad lęku panicznego nazywany inaczej napadem paniki, charakteryzuje się tzw. objawami z ciała (somatycznymi). Jest ich bardzo wiele i mogą one występować wszystkie bądź kilka w określonej konfiguracji. 

Podstawowe objawy fizjologiczne lęku:

Przyspieszone bicie serca, które może być odebrane jako nieregularne kołatanie serca, dyskomfort w klatce piersiowej, przejawiający się jako, ból, ucisk, rozpieranie, zimne poty, drżenie, dygotanie, także odczuwane wewnątrz ciała, duszność, wrażenie “guli w gardle”, połączone z trudnościami z przełykaniem, dyskomfort w obrębie jamy brzusznej i jelit, bóle w nadbrzuszu, przelewanie się treści pokarmowej, bóle i skurcze w podbrzuszu, biegunka, zawroty głowy, mrowienie i drętwienie rąk i nóg, tzw. parestezje, mrowienie na twarzy, uderzenia gorąca lub zimne dreszcze, wrażenie omdlenia, zasłabnięcia, objawy tzw. derealizacji i depersonalizacji, podczas których ma się wrażenie obcości otoczenia lub samego siebie, odbieranie otoczenia “jakby za szybą”, czasem w zwolnionym tempie, bliżej lub dalej, jaśniej lub ciemniej i wiele innych.

Objawy psychiczne (poznawcze) to katastroficzne myśli związane wystąpieniem objawów fizjologicznych: 

“Umrę”, “zemdleję”, “zwariuję”, “to zawał”, “to wylew”, “zauważą mój lęk”, “nikt mi nie pomoże” i wiele innych.

Napadu lęku panicznego nie można przewidzieć, aczkolwiek pacjenci w większości przypadków mają przeświadczenie, iż mogą to zrobić. Służą temu celowi tzw. zachowania zabezpieczające, polegające głównie na unikaniu. Unikaniu sytuacji, miejsc, ludzi, okoliczności itp. W związku z unikaniem, lęk może się zmniejszyć, pozostaje jednak bardzo dokuczliwy lęk antycypacyjny, czyli lęk przed lękiem. Jesteśmy czujni w każdym momencie swojego życia. Tymczasem czujność związana z lękiem antycypacyjnym i zachowania zabezpieczające są fikcją, nie pomagają i nie strzegą przed niczym, zubażają natomiast drastycznie życie, wprowadzając w nie dodatkowo ogromny dyskomfort.

Lęk nie występuje jedynie pod postacią lęku napadowego. Wyróżniamy kilka, można powiedzieć, bardzo odmiennych zaburzeń lękowych: zespół leku uogólnionego, nazywany inaczej zamartwianiem się, zespół lęku napadowego (którego objawy i charakterystyka zostały podane powyżej), zespół natręctw, czyli zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne inaczej nazywane nerwicą natręctw, fobie proste polegające na lęku przed konkretnymi sytuacjami, obiektami (tu możemy umieścić również bardzo powszechną fobię krwifobię społeczną zespół stresu pourazowego – znany jest on bardziej pod angielską nazwą PTSD, czyli Posttraumatic Stress Disorder). 

Jak już wspomniano wcześniej, ogromną rolę w podtrzymywaniu lęku napadowego (jak i innych rodzajów zaburzeń lękowych) odgrywają zachowania zabezpieczające. Są to pewne czynności konkretne, fizyczne, jak na przykład unikanie latania samolotem, wchodzenia do supermarketów, jeżdżenia pociągiem, tramwajem itp. Mogą to być także bardzo dyskretne czynności umysłowe, polegające na próbie zneutralizowania lęku przez przemawianie do siebie, liczenie, modlitwę, odwracanie uwagi. W toku terapii pacjent uczy się, w jaki sposób systematyczne rezygnowanie ze stosowania zachowań zabezpieczających prowadzi do tzw. habituacji, czyli wygaszenia lęku.

Leczenie:

Leczenie zaburzeń lękowych polega na zastosowaniu psychoterapii i/lub leczenia farmakologicznego w postaci np. leków przeciwlękowych z grupy benzodiazepin. Nie są one jednak wolne od wielu bardzo poważnych skutków ubocznych, między innymi masywnych problemów z pamięcią i snem. Z tego powodu należy bardzo skrupulatnie przestrzegać maksymalnie dwutygodniowego okresu zażywania leków z tej grupy. 

Szereg badań nad skutecznością leczenia farmakologicznego zaburzeń lękowych pokazał niestety bardzo wysoki wskaźnik nawrotu objawów lęku. I tak w jednym z badań wykazano, iż po 90 dniowym odstawieniu leków nastąpił nawrót ataków lęku panicznego. Wskaźnik nawrotu objawów u pacjentów leczonych psychoterapią poznawczo-behawioralną wynosi 0-10% do roku po zakończeniu terapii.

Psychoterapia poznawczo-behawioralna jest więc jednym z najskuteczniejszych narzędzi w walce z zaburzeniami lękowymi.

Pierwsza sesja psychoterapii poznawczo-behawioralnej

Umów się na sesję terapii i przekonaj się, jak pomożemy Ci zwyciężyć Twój problem i ile czasu to zajmie.

Chcesz dowiedzieć się czegoś na inny temat?
Napisz do nas 🙂