Choroba afektywna dwubiegunowa (CHAD)

Choroba afektywna dwubiegunowa jest schorzeniem, kt├│re cechuje si─Ö cyklicznym wyst─Öpowaniem epizod├│w depresji i manii oraz tzw. epizod├│w mieszanych. Zaburzenie to ma charakter przewlek┼éy i nawracaj─ůcy. Pomi─Ödzy nawrotami choroby mamy do czynienia z okresami remisji, czyli okresami gdzie nie wyst─Öpuj─ů objawy lub ich nasilenie jest bardzo nieznaczne.

 

Czym jest choroba afektywna dwubiegunowa (CHAD) i jak j─ů leczy─ç?


Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD), czasem okre┼Ťlana mianem depresji dwubiegunowej, to p┼éynny i niestabilny stan psychiki. Zaburzenie afektywne dwubiegunowe r├│┼╝ni si─Ö od depresji obecno┼Ťci─ů epizod├│w manii lub hipomanii, kt├│re niemal zawsze poprzedzone s─ů lub po kt├│rych wyst─Öpuje epizod depresji. Pomi─Ödzy tymi epizodami zwykle wyst─Öpuj─ů okresy ca┼ékowitego braku objaw├│w lub utrzymywania si─Ö nielicznych objaw├│w o niewielkim nasileniu. Ka┼╝dy z nas w biegu ┼╝ycia do┼Ťwiadcza stan├│w euforii i stan├│w smutku. To, co odr├│┼╝nia depresj─Ö dwubiegunow─ů od normatywnej reakcji na r├│┼╝ne wydarzenia ┼╝yciowe to du┼╝a amplituda i cykliczno┼Ť─ç. Nastr├│j osoby do┼Ťwiadczaj─ůcej manii jest wyra┼║nie podwy┼╝szony, ekspansywny, euforyczny, cz─Östo zawiera te┼╝ wybuchy z┼éo┼Ťci lub agresji. Aby mo┼╝na by┼éo zdiagnozowa─ç zaburzenie, takie skrajne formy nastroju, powinny utrzymywa─ç si─Ö przez tydzie┼ä lub d┼éu┼╝ej. Ponadto w tym okresie musz─ů wyst─ůpi─ç przynajmniej trzy dodatkowe symptomy, kt├│re ┼Ťwiadcz─ů o zaburzeniu nastroju np. obni┼╝enie funkcjonowania spo┼éecznego i zawodowego. W trakcie epizodu maniakalnego, z regu┼éy wymagana jest hospitalizacja dla bezpiecze┼ästwa pacjenta i jego otoczenia. Mog─ů si─Ö te┼╝ zdarzy─ç epizody hipomanii, s─ů to te same symptomy lecz o mniejszym nasileniu i kr├│tszym czasie trwania. Upo┼Ťledzenie ┼╝ycia spo┼éecznego jest wtedy znacznie mniejsze, a stan ten zazwyczaj nie wymaga hospitalizacji. Choroba afektywna dwubiegunowa to druga co do cz─Östo┼Ťci przyczyna niezdolno┼Ťci do pracy z powod├│w psychiatrycznych.

 

 

W chorobie afektywnej dwubiegunowej nie r├│┼╝nicujemy jej wyst─Öpowania ze wzgl─Ödu na p┼ée─ç. Badania dowiod┼éy, i┼╝ wyst─Öpuje ona z tak─ů sam─ů cz─Östotliwo┼Ťci─ů u m─Ö┼╝czyzn jak i u kobiet.

 

Pocz─ůtkowe objawy tej choroby najcz─Ö┼Ťciej pojawiaj─ů si─Ö wcze┼Ťnie, a mianowicie mi─Ödzy 20 a 30 rokiem ┼╝ycia. Jednak pierwszy epizod choroby mo┼╝e wyst─ůpi─ç przed 20 rokiem ┼╝ycia. Szybkie rozpoznanie i wdro┼╝enie leczenia farmakologicznego r├│wnocze┼Ťnie ze wsparciem psychoterapeutycznym ma najwi─Ökszy wp┼éyw na rokowania i przebieg choroby. Trzeba wyra┼║nie zaznaczy─ç, i┼╝ czynnikiem, kt├│ry decyduje o skuteczno┼Ťci leczenia jest ┼ÜCIS┼üE stosowanie si─Ö pacjenta do zalece┼ä lekarza prowadz─ůcego. Oznacza to regularne przyjmowanie przepisanych lek├│w, co jest szczeg├│lnie wa┼╝ne w okresach remisji choroby oraz uczestniczenie w sesjach terapeutycznych.

 

Jak w wi─Ökszo┼Ťci chor├│b i zaburze┼ä zwi─ůzanych z psychik─ů, na rozw├│j i przebieg choroby afektywnej dwubiegunowej maj─ů wp┼éyw tak czynniki genetyczne jak i psychologiczne, spo┼éeczne oraz ┼Ťrodowiskowe. Najnowsze badania potwierdzaj─ů najistotniejsz─ů rol─Ö czynnik├│w genetycznych w patogenezie CHAD, jednak nie s─ů one wystarczaj─ůcym czynnikiem warunkuj─ůcym wyst─ůpienie choroby. Zwi─Ökszaj─ů podatno┼Ť─ç na jej rozw├│j. Musz─ů tu jednak zadzia┼éa─ç inne czynniki takie jak wyst─ůpienie pewnych chor├│b somatycznych, nadu┼╝ywanie substancji psychoaktywnych, w tym alkoholu, niekorzystne czynniki psychologiczne i spo┼éeczne. Tak wi─Öc wyst─ůpienie choroby afektywnej dwubiegunowej w rodzinie znacznie zwi─Öksza ryzyko wyst─ůpienia tej choroby w przysz┼éo┼Ťci.

 

Choroba afektywna dwubiegunowa powinna zosta─ç rozpoznana przez psychiatr─Ö b─ůd┼║ certyfikowanego psychoterapeut─Ö (kt├│ry posiada uprawnienia do stawiania diagnozy z obszaru zaburze┼ä psychicznych). Chorob─Ö rozpoznaje si─Ö na podstawie przynajmniej dw├│ch nawrot├│w choroby w postaci manii lub hipomanii, ewentualnie epizodu mieszanego, kt├│re przedzielone s─ů jednym albo kilkoma epizodami depresji, kt├│re wyst─ůpi┼éy w przesz┼éo┼Ťci.

 

Rozpoznanie choroby afektywnej dwubiegunowej nie jest proste, cz─Östo musi min─ů─ç wiele lat, podczas kt├│rych chory leczony jest z powodu innych zaburze┼ä psychiatrycznych lub somatycznych.

 

Choroba afektywna dwubiegunowa objawyTerapia a ChAD

 

Depresja dwubiegunowa a jednobiegunowa



Uwa┼╝a si─Ö, ┼╝e depresja dwubiegunowa jest bardziej dotkliwa dla pacjenta i jego bliskich ni┼╝ depresja jednobiegunowa. W depresji dwubiegunowej pacjent rzadko skar┼╝y si─Ö na bezsenno┼Ť─ç lub spadek apetytu, przeciwnie, mamy do czynienia raczej z objadaniem si─Ö (zw┼éaszcza w─Öglowodanami) i nadmiern─ů senno┼Ťci─ů (sta┼ée poczucie senno┼Ťci mimo dostatecznej ilo┼Ťci snu). Te dwa rodzaje depresji r├│┼╝ni─ů si─Ö te┼╝ na poziomie reakcji neurochemicznych, dlatego stosuje si─Ö inne leczenie.

 

Cz─Östo┼Ť─ç wyst─Öpowania choroby afektywnej dwubiegunowej szacuje si─Ö na oko┼éo 6ÔÇô11%. Na chorob─Ö afektywn─ů dwubiegunow─ů choruj─ů r├│wnie cz─Östo kobiety, jak i m─Ö┼╝czy┼║ni. Na depresj─Ö jednobiegunow─ů cz─Ö┼Ťciej zapadaj─ů kobiety.

 

W zale┼╝no┼Ťci od nasilenia i sposobu, w jaki mania przeplata si─Ö z depresj─ů, wyr├│┼╝nia si─Ö r├│┼╝ne podtypy choroby afektywnej dwubiegunowej:

 

  • choroba afektywna dwubiegunowa I i II typu ÔÇô epizody depresyjne rozdzielone s─ů co najmniej jednym lub kilkoma epizodami manii, w typie drugim hipomanii

  • choroba afektywna dwubiegunowa III typu ÔÇô nawracaj─ůce epizody depresji i manii wywo┼éywane s─ů zbyt silnym dzia┼éaniem lek├│w przeciwdepresyjnyc

  • choroba afektywna sezonowa ÔÇô epizody depresji wyst─Öpuj─ů w miesi─ůcach jesienno-zimowych, a epizody manii lub hipomanii w okresie wiosenno-letnim,

  • cyklotymia ÔÇô jest przewlek┼éym stanem, dystymia wyst─Öpuje na przemian ze stanami hipomanii,

  • mania jednobiegunowa ÔÇô rzadka posta─ç choroby, w przebiegu kt├│rej wyst─Öpuj─ů wy┼é─ůcznie nawracaj─ůce stany maniakalne lub hipomaniakalne bez epizod├│w depresyjnych.

 

Choroba afektywna dwubiegunowa cz─Östo rozpoczyna si─Ö jednym lub kilkoma epizodami depresyjnymi, po kt├│rych pojawia si─Ö epizod manii lub hipomanii. Epizody choroby mog─ů nast─Öpowa─ç po sobie w r├│┼╝nych okresach. Mo┼╝e to by─ç jeden epizod na kilka lat, jednak najcz─Ö┼Ťciej mamy do czynienia z wi─Öksz─ů nawrotowo┼Ťci─ů ÔÇô nawet do ┼Ťrednio jednego epizodu rocznie. Mo┼╝e tak┼╝e wyst─ůpi─ç kilka epizod├│w w roku ÔÇô je┼Ťli liczba nawrot├│w wynosi powy┼╝ej 4 w ci─ůgu roku, m├│wimy o chorobie afektywnej dwubiegunowej z szybk─ů zmian─ů faz. W przebiegu choroby cz─Ö┼Ťciej wyst─Öpuj─ů epizody depresyjne i trwaj─ů d┼éu┼╝ej ni┼╝ epizody maniakalne (szczeg├│lnie w przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej typu II i z cz─Öst─ů zmian─ů faz).

 

Objawy choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD)


Na przebieg i rokowanie kluczowy wp┼éyw maj─ů wczesne rozpoznanie, a tak┼╝e systematyczne stosowanie w┼éa┼Ťciwego leczenia. Skuteczna terapia jest mo┼╝liwa, ale jej warunkiem koniecznym jest intensywna wsp├│┼épraca pacjenta z lekarzem. Kluczowa jest te┼╝ trafna i szybka diagnoza. Niestety choroba afektywna dwubiegunowa na pocz─ůtku jest trudna do zdiagnozowania.

 

Co odczuwa osoba z ChAD?

 

  • Mania


Oto opis uczu─ç pacjentki w stanie manii w zaburzeniu maniakalno-depresyjnym:
ÔÇ×Kiedy zaczynam wznosi─ç si─Ö na wy┼╝yny, nie czuj─Ö ju┼╝ jak zwyk┼éa gospodyni domowa. Jestem bardzo zorganizowana i wspania┼éa i zaczynam odczuwa─ç przyp┼éyw mocy tw├│rczych. Z ┼éatwo┼Ťci─ů przychodzi mi pisanie wierszy, bez wysi┼éku komponowanie melodii. Potrafi─Ö malowa─ç. Czuj─Ö, ┼╝e m├│j umys┼é jest otwarty i ch┼éonie wszystko. (ÔÇŽ) Widz─Ö, ┼╝e jestem w stanie dokona─ç wiele dobra dla ludzi. Towarzysz─ů mi nieko┼äcz─ůce si─Ö idee, w jaki spos├│b problemy ┼Ťrodowiskowe powinny sta─ç si─Ö powodem krucjaty na rzecz poprawy stanu zdrowia i og├│lnej sytuacji ka┼╝dego cz┼éowieka. Wiem, ┼╝e jestem zdolna uczyni─ç wiele dobra dla w┼éasnej rodziny i innych. Odczuwam przyjemno┼Ť─ç, poczucie euforii i rozradowanie. Chcia┼éabym, ┼╝eby te odczucia towarzyszy┼éy mi zawsze. Raczej nie potrzeba mi zbyt du┼╝o snu. Straci┼éam na wadze, czuj─Ö si─Ö zdrowa i lubi─Ö siebie. Kupi┼éam sobie w┼éa┼Ťnie sze┼Ť─ç nowych sukienek, kt├│re rzeczywi┼Ťcie mi pasuj─ů. Czuj─Ö si─Ö atrakcyjna i m─Ö┼╝czy┼║ni patrz─ů na mnie z podziwem. Mo┼╝e prze┼╝yj─Ö romans, a mo┼╝e kilka naraz. Czuj─Ö, ┼╝e potrafi─Ö przemawia─ç i poradzi─ç sobie w polityce. Chcia┼éabym pom├│c ludziom z problemami podobnymi do moich, by nie my┼Ťleli, ┼╝e nie ma dla nich ju┼╝ nadziei.ÔÇŁ


Źródło: Fieve, R.R. (1975). Mood swing. New York: Morrow za: Seligman, M.E.P., Walker E.F., Rosenhan D.L. (2007). Psychopatologia. Poznań: Zysk i S-ka

 

W stanie manii pacjent odczuwa eufori─Ö, jest pobudzony, zachowuje si─Ö ekspansywnie i mo┼╝e by─ç odbierany jako weso┼ékowaty. Cz─Östo dominuj─ůcym nastrojem jest rozdra┼╝nienie, mo┼╝e te┼╝ doj┼Ť─ç do agresji czy wrogo┼Ťci. Osoby w manii cz─Östo narzucaj─ů innym swoj─ů wol─Ö, forsuj─ů w┼éasne pomys┼éy za wszelk─ů cen─Ö. Osoby w manii, nawet w momentach wzlotu, s─ů bliskie ┼éez, a w momentach frustracji cz─Östo wybuchaj─ů p┼éaczem. Jest to jedna z przyczyn dla kt├│rych manii nie nale┼╝y traktowa─ç zupe┼énie przeciwstawnie do depresji. Moment├│w frustracji nie brakuje, osoba w fazie manii ma trudno┼Ť─ç z odroczeniem swoich potrzeb ÔÇô chce je zaspokoi─ç teraz, natychmiast. Trudno b─Ödzie jej przyj─ů─ç odmow─Ö lub napotka─ç obiektywn─ů przeszkod─Ö do zrealizowania swojego zamiaru. To mo┼╝e prowadzi─ç do napad├│w agresji w stosunku do innych os├│b lub przedmiot├│w w otoczeniu. Osoby w manii prze┼╝ywaj─ů chaos poznawczy, maj─ů gonitw─Ö my┼Ťli, trudno je uporz─ůdkowa─ç. Ich plany s─ů wybuja┼ée i maksymalistyczne. Naprawd─Ö nie dostrzegaj─ů bolesnych konsekwencji, jakie poci─ůga za sob─ů realizacja zamiar├│w. T─Ö gonitw─Ö my┼Ťli mo┼╝na do┼Ť─ç ┼éatwo przerwa─ç, poniewa┼╝ pacjenci s─ů niezwykle podatni na rozproszenie. Osoby w stanie manii mog─ů te┼╝ prze┼╝ywa─ç wielko┼Ťciowe wizje siebie samego: mog─ů my┼Ťle─ç ┼╝e s─ů bogiem, herosem, nie ma dla nich ogranicze┼ä, s─ů w stanie zrobi─ç wszystko. Zachowania maniakalne charakteryzuj─ů si─Ö nadmiern─ů aktywno┼Ťci─ů. Osoba w manii mo┼╝e podejmowa─ç niekontrolowanie dzia┼éania, kt├│re s─ů niezgodne z jego systemem warto┼Ťci, a kt├│rych nie zrobi┼éaby lub nawet by┼éaby im przeciwna w okresie remisji choroby. Zachowania powszechne w stanie manii to: hazard, nieostro┼╝na jazda samochodem, b┼é─Ödne inwestycje finansowe, ekstrawagancki ubi├│r i makija┼╝. Pacjent cz─Östo pozostaje bezkrytyczny wobec swoich objaw├│w, wr─Öcz ma poczucie, ┼╝e wreszcie funkcjonuje w pe┼éni swoich mo┼╝liwo┼Ťci. Cz─Östo wtedy nie zg┼éasza si─Ö po pomoc do psychiatry albo pomoc tak─ů odrzuca. Manii towarzyszy podwy┼╝szony pop─Öd seksualny ÔÇô zwi─Öksza si─Ö intensywno┼Ť─ç kontakt├│w seksualnych. Czasem dochodzi do akt├│w seksualnych bez zabezpieczenia, z przypadkowymi osobami. W stanie maniakalnym pacjent niezwykle optymistycznie patrzy na tera┼║niejszo┼Ť─ç i najbli┼╝sz─ů przysz┼éo┼Ť─ç. Epizodowi manii towarzyszy─ç mo┼╝e znaczne os┼éabienie apetytu oraz ograniczone przyjmowanie p┼éyn├│w. Do tego obrazu nale┼╝y doda─ç ograniczenie potrzeby snu. Po kilku dniach takiego funkcjonowania, wyczerpanie organizmu jest nieuchronne i epizod manii zaczyna si─Ö wycofywa─ç.


U pacjenta z depresj─ů w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, szczeg├│lnie wyra┼║nie odczuwalny mo┼╝e by─ç spadek energii i aktywno┼Ťci ┼╝yciowej. Osoba odczuwa: zm─Öczenie, utrat─Ö si┼é, niemoc decyzyjn─ů i k┼éopoty z konfrontacj─ů. Osoby zapadaj─ůce na depresj─Ö odczuwaj─ů te┼╝ spadek motywacji i anhedoni─Ö, czyli stan, w kt├│rym trudno odczuwa─ç przyjemno┼Ť─ç, nawet przy czynno┼Ťciach, kt├│re kiedy┼Ť j─ů przynosi┼éy. Taka osoba najcz─Ö┼Ťciej czuje si─Ö bezradna, bezu┼╝yteczna, zgaszona, upokorzona. Osoba w depresji b─Ödzie si─Ö prze┼╝ywa─ç jako osob─Ö niekompetentn─ů, gorsz─ů od innych, nieodpowiedni─ů. W depresji trudno patrze─ç w przysz┼éo┼Ť─ç, wi─ů┼╝e si─Ö to z przygniataj─ůcym pesymizmem. W takim stanie cz─Östo obserwuje si─Ö zwi─Ökszon─ů p┼éaczliwo┼Ť─ç i niestabilno┼Ť─ç nastroju. W zaawansowanym stadium nawet czynno┼Ťci biologiczne np. seks, sen, dobry posi┼éek, nie tylko nie przynosz─ů ukojenia, ale s─ů nawet trudne do zrealizowania. Depresja u cierpi─ůcych na chorob─Ö afektywn─ů dwubiegunow─ů mo┼╝e prowadzi─ç do utraty sensu ┼╝ycia, pragnienia ┼Ťmierci, my┼Ťli o samob├│jstwie, czy w ko┼äcu tendencji samob├│jczych. W nasilonej depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej mog─ů wyst─Öpowa─ç objawy psychotyczne, najcz─Ö┼Ťciej s─ů to: depresyjne urojenia, ra┼╝─ůco niezgodnego z rzeczywisto┼Ťci─ů poczucia winy, kary, grzechu, ub├│stwa, katastrofy, poczucia ci─Ö┼╝kiej, nieuleczalnej ju┼╝ choroby.

 

Choroba afektywna dwubiegunowa

 

  • Depresja


U pacjenta z depresj─ů w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej, szczeg├│lnie wyra┼║nie odczuwalny mo┼╝e by─ç spadek energii i aktywno┼Ťci ┼╝yciowej. Osoba odczuwa: zm─Öczenie, utrat─Ö si┼é, niemoc decyzyjn─ů i k┼éopoty z konfrontacj─ů. Osoby zapadaj─ůce na depresj─Ö odczuwaj─ů te┼╝ spadek motywacji i anhedoni─Ö, czyli stan, w kt├│rym trudno odczuwa─ç przyjemno┼Ť─ç, nawet przy czynno┼Ťciach, kt├│re kiedy┼Ť j─ů przynosi┼éy. Taka osoba najcz─Ö┼Ťciej czuje si─Ö bezradna, bezu┼╝yteczna, zgaszona, upokorzona. Osoba w depresji b─Ödzie si─Ö prze┼╝ywa─ç jako osob─Ö niekompetentn─ů, gorsz─ů od innych, nieodpowiedni─ů. W depresji trudno patrze─ç w przysz┼éo┼Ť─ç, wi─ů┼╝e si─Ö to z przygniataj─ůcym pesymizmem. W takim stanie cz─Östo obserwuje si─Ö zwi─Ökszon─ů p┼éaczliwo┼Ť─ç i niestabilno┼Ť─ç nastroju. W zaawansowanym stadium nawet czynno┼Ťci biologiczne np. seks, sen, dobry posi┼éek, nie tylko nie przynosz─ů ukojenia, ale s─ů nawet trudne do zrealizowania. Depresja u cierpi─ůcych na chorob─Ö afektywn─ů dwubiegunow─ů mo┼╝e prowadzi─ç do utraty sensu ┼╝ycia, pragnienia ┼Ťmierci, my┼Ťli o samob├│jstwie, czy w ko┼äcu tendencji samob├│jczych. W nasilonej depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej mog─ů wyst─Öpowa─ç objawy psychotyczne, najcz─Ö┼Ťciej s─ů to: depresyjne urojenia, ra┼╝─ůco niezgodnego z rzeczywisto┼Ťci─ů poczucia winy, kary, grzechu, ub├│stwa, katastrofy, poczucia ci─Ö┼╝kiej, nieuleczalnej ju┼╝ choroby.

 

  • Okres remisji


Pomi─Ödzy stanami manii i stanami depresji mo┼╝e doj┼Ť─ç do remisji, czyli wycofania choroby. Remisja nie oznacza wyzdrowienia, w medycynie jest rozumiana jako stan bez objaw├│w chorobowych. Mimo braku lub nieznacznego nasilenia objaw├│w choroby, osoba cierpi─ůca na zaburzenie afektywne dwubiegunowe, powinna pozosta─ç pod opiek─ů lekarza, regularnie kontrolowa─ç sw├│j stan i kontynuowa─ç dotychczasow─ů farmakoterapi─Ö.

 

Czym s─ů zaburzenia cyklotymiczne?


U niekt├│rych os├│b wyst─Öpuj─ů cykliczne zmiany nastroju znacznie l┼╝ejsze ni┼╝ wahania nastroju spotykane w zaburzeniu dwubiegunowym. Cyklotymi─Ö definiuje si─Ö jako ┼éagodniejsz─ů form─Ö pe┼énoobjawowej depresji dwubiegunowej. Brak w niej pewnych objaw├│w skrajnych i cech psychotycznych, takich jak urojenia czy wyra┼║ne upo┼Ťledzenie aktywno┼Ťci. Faza depresji nazywana jest dystymi─ů, a mania zast─ůpiona jest hipomani─ů. W dystymii wyst─Öpuje utrata zainteresowa┼ä, niski poziom energii, uczucie niedopasowania. W hipomanii, osoba ni─ů dotkni─Öta, jest kreatywna, produktywna, ma wi─Öcej si┼é i witalno┼Ťci. Osoby z cyklotymi─ů cechuje znacznie podwy┼╝szone ryzyko wyst─ůpienia w p├│┼║niejszym okresie pe┼énoobjawowego zaburzenia dwubiegunowego. Z tego powodu zaleca si─Ö, by pozostawa┼éy one pod opiek─ů specjalisty.

 

Czym jest ChAD?Przyczyny ChAD

 

Przebieg zaburzenia dwubiegunowego


Pocz─ůtek zaburzenia z regu┼éy jest nag┼éy; zwykle jest to kwestia godzin lub dni i na og├│┼é nie istniej─ů ┼╝adne oczywiste warunkuj─ůce je zdarzenia. Jako pierwsza z regu┼éy pojawia si─Ö mania i dzieje si─Ö to w wieku dwudziestu do trzydziestu lat. Zaburzenie dwubiegunowe charakteryzuje si─Ö tym, ┼╝e powraca i ka┼╝dy z epizod├│w trwa od kilku dni do kilku miesi─Öcy . W pierwszej dekadzie choroby cz─Östotliwo┼Ť─ç i intensywno┼Ť─ç epizod├│w s┼éabnie. Ciekawe jest to, ┼╝e z regu┼éy zaburzenie powoli si─Ö wygasza, po dwudziestu latach choroby epizody pojawiaj─ů si─Ö ju┼╝ rzadko i coraz rzadziej. Nie jest to jednak ┼éagodne zaburzenie, jest ono du┼╝ym obci─ů┼╝eniem zar├│wno dla pacjenta jak i jego otoczenia. W populacji os├│b cierpi─ůcych na depresj─Ö dwubiegunow─ů cz─Östo dochodzi do: utraty pracy, rozwodu, zerwaniem kontaktu z rodzin─ů, uzale┼╝nienia. W wi─Ökszo┼Ťci skrajnych przypadk├│w wymagana jest hospitalizacja, w niekt├│rych istnieje sta┼ée zagro┼╝enie pope┼énienia samob├│jstwa. A┼╝ 15 procent pacjent├│w z tym zaburzeniem mo┼╝e odebra─ç sobie ┼╝ycie, to wi─Öcej ni┼╝ w populacji pacjent├│w cierpi─ůcych na depresj─Ö jednobiegunow─ů. Zdarza si─Ö te┼╝ tak, ┼╝e mania ma bardziej umiarkowany charakter, a depresja nie powoduje tak silnego os┼éabienia. Wtedy ambicja, aktywno┼Ť─ç, energia i werwa mog─ů doprowadzi─ç do sukces├│w i osi─ůgni─Ö─ç. Wielu lider├│w przemys┼éu, polityki i ┼Ťwiata sztuki mo┼╝e sobie radzi─ç z kontrolowaniem zaburzenia i czerpa─ç korzy┼Ťci ze stanu manii. Uwa┼╝a si─Ö, ┼╝e prawdopodobnie Winston Churchill, Abraham Lincoln i Theodore Roosevelt cierpieli na zaburzenie afektywne dwubiegunowe.

 

 

Przyczyny choroby afektywnej dwubiegunowej


Uwa┼╝a si─Ö, ┼╝e z wyst─ůpieniem zaburzenia afektywnego dwubiegunowego jest powi─ůzanych wiele czynnik├│w biologicznych, w tym: genetyczne, neurochemiczne, hormonalne, neuroanatomiczne oraz oddzia┼éywanie rytm├│w biologicznych. W trakcie rzutu choroby dochodzi do zak┼é├│cenia r├│wnowagi pomi─Ödzy neuroprzeka┼║nikami i dla wielu badaczy to zdaje si─Ö kluczem do zrozumienia tej choroby. Udzia┼é czynnik├│w genetycznych jest wi─Ökszy ni┼╝ w przypadku depresji jednobiegunowej. Obserwuje si─Ö zwi─Ökszone ryzyko zachorowania w rodzinach, w kt├│rych rozpoznano zaburzenie u jednego lub dwojga rodzic├│w. W przypadku choroby u obojga rodzic├│w ryzyko to wynosi 75%. Co wa┼╝ne, samo pod┼éo┼╝e genetyczne nie warunkuje rozwoju tej choroby, a jedynie, gdy dojdzie do wsp├│┼édzia┼éania innych istotnych czynnik├│w (np. nadu┼╝ywanie substancji psychoaktywnych lub wyst─Öpowanie pewnych chor├│b somatycznych), zwi─Öksza to podatno┼Ť─ç na jej wyst─ůpienie. Wa┼╝nymi czynnikami psychologicznymi odpowiedzialnymi za rozw├│j choroby s─ů: stresuj─ůce wydarzenia ┼╝yciowe, niewielkie wsparcie spo┼éeczne, szczeg├│lne cechy osobowo┼Ťci i style poznawcze. Na przyk┼éad zmienna osobowo┼Ťciowa, jak─ů jest neurotyzm, jest kojarzona z objawami depresji i manii. Kojarzone s─ů te┼╝ style poznawcze zwi─ůzane z d─ů┼╝eniem do celu, pop─Ödem i motywacj─ů. Badania wskazuj─ů, ┼╝e wysoka potrzeba osi─ůgni─Ö─ç i zwi─Ökszona wra┼╝liwo┼Ť─ç na wzmocnienia ┼Ťrodowiskowe by┼éy prognostykiem nasilenia objaw├│w manii. Stresuj─ůce wydarzenia ┼╝yciowe (np. powa┼╝ne choroby, ┼Ťmier─ç lub utrata bliskiej osoby, utrata pracy, migracja, a czasami tak┼╝e por├│d) mog─ů by─ç czynnikiem spustowym, wywo┼éuj─ůcym objawy choroby. Czynniki psychospo┼éeczne mog─ů te┼╝ pozytywnie regulowa─ç przebieg choroby. Udowodniono, ┼╝e stabilny, uregulowany rytm dnia pozytywnie wp┼éywa na chorego. Ogromn─ů rol─Ö odgrywa te┼╝ wsparcie psychospo┼éeczne, satysfakcjonuj─ůce relacje z bliskimi pe┼éni─ů funkcj─Ö ochronn─ů.

 

 

 

Leczenie zaburzenia ChAD


Wielu pacjent├│w cierpi─ůcych na zaburzenia nastroju nigdy nie zg┼éasza si─Ö na leczenie. Jednak ze wzgl─Ödu na ogrom osobistego cierpienia, utrat─Ö wydajno┼Ťci i wzrostu spo┼éecznej ┼Ťwiadomo┼Ťci co do zdrowia psychicznego, coraz wi─Öcej os├│b zaczyna szuka─ç specjalistycznej pomocy. Celem leczenia zaburzenia dwubiegunowego jest d─ů┼╝enie do stanu remisji, czyli funkcjonowania pacjenta sprzed zachorowania. Choroba afektywna dwubiegunowa jest przewlek┼éa i nawrotowa dlatego jej leczenie jest d┼éugotrwa┼ée, cz─Östo wi─ů┼╝e si─Ö z przyjmowaniem lekarstw do ko┼äca ┼╝ycia. Wa┼╝ne jest zapewnienie kompleksowego leczenia: farmakoterapii, psychoterapii i psychoedukacji.

 

  • Leczenie farmakologiczne


Klasyczny, podstawowy typ leczenia opiera si─Ö na podawaniu w─Öglanu litowego. U oko┼éo 80% pacjent├│w obserwuje si─Ö ca┼ékowite lub cz─Ö┼Ťciowe zniesienie objaw├│w w czasie podawania litu. Niestety przyjmowanie litu, cho─ç skuteczne, wi─ů┼╝e si─Ö z przykrymi skutkami ubocznymi. Nowe terapie korzystaj─ů z lek├│w przeciwdrgawkowych takich jak: karbamazepina, valproat, lamotrygina, gabapentyna. W przypadku epizod├│w depresyjnych czasami (ale pod sta┼é─ů kontrol─ů lekarsk─ů i z uwzgl─Ödnieniem przeciwwskaza┼ä) stosuje si─Ö leki przeciwdepresyjne. W ostrych epizodach, do┼é─ůcza si─Ö benzodiazepiny oraz klasyczne leki przeciwpsychotyczne np. haloperidol. Czasami hospitalizacja jest bezwzgl─Ödn─ů konieczno┼Ťci─ů. Szczeg├│lnie gdy pacjent zagra┼╝a swojemu ┼╝yciu lub ┼╝yciu i zdrowiu innych os├│b. W takiej sytuacji na podstawie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego ÔÇô mo┼╝e by─ç przyj─Öty do szpitala psychiatrycznego i hospitalizowany bez swojej zgody.

 

  • Psychoterapia i psychoedukacja


Psychoterapia b─Ödzie si─Ö r├│┼╝ni┼éa w zale┼╝no┼Ťci od okresu choroby. W aktywnej fazie choroby kontakt psychoterapeutyczny b─Ödzie g┼é├│wnie podtrzymuj─ůcy i wspieraj─ůcy. W okresach remisji pacjent mo┼╝e dokonywa─ç pracy wgl─ůdowej, pog┼é─Öbia─ç autorefleksj─Ö i budowa─ç zdrowe mechanizmy obronne, kt├│re wzmacniaj─ů odporno┼Ť─ç psychiczn─ů. Depresja dwubiegunowa jest trudn─ů chorob─ů i ka┼╝dy choruj─ůcy zas┼éuguje na spersonalizowane wsparcie, kt├│re pozwoli dobrze funkcjonowa─ç mimo powa┼╝nych trudno┼Ťci. Psychoedukacja polega na uczeniu pacjenta na czym polega jego choroba, jak mo┼╝e przewidywa─ç kolejne epizody, jak reagowa─ç we wczesnych fazach depresji lub manii, tak aby nie dopu┼Ťci─ç do pe┼énego rozwini─Öcia. Psychoedukacja jest te┼╝ bardzo wa┼╝na dla rodziny chorego, kt├│ra mo┼╝e go wspiera─ç w zauwa┼╝eniu objaw├│w we wczesnej fazie nawrotu choroby.

 

Jak pom├│c sobie z ChAD

 

Choroba afektywna dwubiegunowa w skr├│cie:

 

ÔÇó Depresja dwubiegunowa sk┼éada si─Ö z epizod├│w manii, depresji i okres├│w remisji kiedy choruj─ůcy wraca do poprzedniego funkcjonowania

ÔÇó W stanie manii pacjent odczuwa eufori─Ö, jest pobudzony, zachowuje si─Ö ekspansywnie i mo┼╝e by─ç odbierany jako weso┼ékowaty.

ÔÇó W fazie depresji wyra┼║nie odczuwalny jest spadek energii i aktywno┼Ťci ┼╝yciowej.

ÔÇó Remisja nie oznacza wyzdrowienia, jest to wycofanie objaw├│w choroby .

ÔÇó Pocz─ůtek zaburzenia z regu┼éy jest nag┼éy i trudny do przewidzenia.

ÔÇó Jako pierwsza z regu┼éy pojawia si─Ö mania.

ÔÇó Do pierwszego epizodu dochodzi zwykle w wieku dwudziestu do trzydziestu lat.

ÔÇó Na chorob─Ö afektywn─ů dwubiegunow─ů zapada tyle samo kobiet co m─Ö┼╝czyzn.

ÔÇó Choroba wi─ů┼╝e si─Ö z wysokim ryzykiem pope┼énienia samob├│jstwa w trakcie aktywnej fazy choroby.

ÔÇó Choroba afektywna dwubiegunowa jest przewlek┼éa i nawrotowa dlatego jej leczenie jest d┼éugotrwa┼ée

ÔÇó Kompleksowe leczenie zawiera: dobrze dobran─ů farmakoterapi─Ö, psychoterapi─Ö i psychoedukacj─Ö

ÔÇó Satysfakcjonuj─ůce relacje z bliskimi pe┼éni─ů funkcj─Ö ochronn─ů.

 

Epizod maniakalny:


Chory odczuwa niewsp├│┼émiern─ů do sytuacji rado┼Ť─ç i eufori─Ö, jest nadpobudliwy, co mo┼╝e cz─Östo prowadzi─ç do wrogo┼Ťci i agresji, a nawet w skrajnych przypadkach do autoagresji. Chaotyczne, szybkie wypowiedzi powoduj─ů cz─Östo utrudnienie kontaktu z osob─ů chor─ů lub ca┼ékowit─ů niemo┼╝no┼Ť─ç jej zrozumienia, co cz─Östo spowodowane jest tak┼╝e tzw. ÔÇťgonitw─ů my┼ŤliÔÇŁ, kt├│ra charakterystyczna jest dla epizodu maniakalnego. Pacjent nie dostrzega jednak w swoich objawach niczego niepokoj─ůcego, ba , cz─Östo nawet bierze je za przejaw swoistej ÔÇťmocyÔÇŁ, omnipotencji, uwa┼╝a, ┼╝e czuje si─Ö ┼Ťwietnie i w zwi─ůzku z tym nie chce zasi─Ögn─ů─ç pomocy lekarskiej. Pacjenci w fazie maniakalnej miewaj─ů poczucie swoistej misji, a brak krytycyzmu mo┼╝e prowadzi─ç do podejmowania bardzo niebezpiecznych, ryzykownych i niekontrolowanych zachowa┼ä.

 

Epizod hipomaniakalny:


Mamy tu do czynienia z objawami bardzo podobnymi do objaw├│w w epizodzie maniakalnym, jednak ich nasilenie jest zdecydowanie mniejsze, a czas trwania epizodu jest zdecydowanie kr├│tszy. Pacjent w pewnym stopniu posiada kontrol─Ö nad swoimi dzia┼éaniami i zachowuje cz─Ö┼Ťciowy krytycyzm. Objawy wrogie i agresywne s─ů w tym epizodzie wyra┼║nie mniejsze. Niestety tak jak w przypadku epizodu maniakalnego, pacjenci w hipomanii odrzucaj─ů konieczno┼Ť─ç poddania si─Ö leczeniu.

 

Epizod mieszany:


W tej sytuacji mamy do czynienia z naprzemiennym wyst─Öpowaniem objaw├│w charakterystycznych tak dla manii jak i dla depresji. Jest to epizod szczeg├│lnie trudny i wyczerpuj─ůcy tak dla chorego jak i dla jego otoczenia. M├│wimy tu r├│wnie┼╝ o tak zwanej ultraszybkiej zmianie faz, gdzie nastr├│j chorego mo┼╝e zmienia─ç si─Ö jak w kalejdoskopie w ci─ůgu dos┼éownie kilku chwil.

 

Remisja:

 

Pomi─Ödzy epizodami maniii, hipomanii i depresji wyst─Öpuj─ů epizody z brakiem objaw├│w chorobowych lub z ich niewielkim nasileniem. W tej fazie nale┼╝y szczeg├│lnie dba─ç o regularne za┼╝ywanie lek├│w i okresowe kontrole u swojego lekarza prowadz─ůcego oraz regularne sesje z psychoterapeut─ů, w celu zapobie┼╝enia wyst─ůpieniu kolejnego epizodu.

 

Najwa┼╝niejszym zadaniem lekarza oraz psychoterapeuty i oczywi┼Ťcie chorego jest wsp├│┼épraca w celu osi─ůgni─Öcia stanu remisji, i jak najd┼éu┼╝szego jego utrzymania. Farmakoterapia ma najcz─Ö┼Ťciej przewlek┼éy przebieg i dotyczy przewa┼╝nie leczenia do ko┼äca ┼╝ycia chorego.

 

Cykliczne wyst─Öpowanie po sobie objaw├│w depresyjnych i maniakalnych.

 

Jak rozpozna─ç chorob─Ö afektywn─ů dwubiegunow─ů?

 

Objawy maniakalne:

 

Podwy┼╝szony nastr├│j, euforia, poczucie wszechmocy, wielko┼Ťci, rozrzutno┼Ť─ç, brak mo┼╝liwo┼Ťci koncentracji, wielom├│wno┼Ť─ç, niecierpliwo┼Ť─ç, brak potrzeby snu, cz─Östa irytacja, wybuchy gniewu, podejmowanie ryzykownych inwestycji, wzmo┼╝one zainteresowanie sfer─ů seksualn─ů i podejmowanie ryzykownych zachowa┼ä w tej sferze, urojenia wielko┼Ťciowe.

Niewielkie nasilenie manii to hipomania. Pacjenci maj─ů problem z kontrolowaniem tego stanu (uznawany jest za bardzo przyjemny), a ten niestety mo┼╝e ┼éatwo przerodzi─ç si─Ö w mani─Ö.

 

Objawy depresyjne:
Patrz: Depresja.


Leczenie:


Psychoterapia
Sole litu (ChAD typu I)
Kwas walproinowy (ChAD typu II)
Karbamazepina (ChAD typu II)

Powi─ůzane artyku┼éy

Dlaczego terapia online z trzymsie.pl?

Pomo┼╝emy Ci wygra─ç z l─Ökiem, natr─Öctwami, depresj─ů, chorob─ů afektywn─ů dwubiegunow─ů, zaburzeniami od┼╝ywiania, uzale┼╝nieniami oraz traumami. Wesprzemy Ci─Ö tak┼╝e w przypadku problem├│w zwi─ůzanych z relacjami z innymi, nisk─ů samoocen─ů, brakiem motywacji, stresem czy bezsenno┼Ťci─ů, w momencie wa┼╝nych zmian ┼╝yciowych takich jak emigracja, macierzy┼ästwo czy poszukiwanie nowej pracy i trudnych sytuacjach ┼╝yciowych. Prowadzimy psychoterapi─Ö online w nurcie poznawczo-behawioralnym, gdy┼╝ jeste┼Ťmy przekonani co do jej skuteczno┼Ťci. Jedna sesja terapii trwa 50 minut i kosztuje 140-180 z┼é.

W trzymsie.pl lubimy konkrety. Naszym celem jest, aby skutecznie pom├│c w Twoim problemie.

Um├│w si─Ö na sesj─Ö