Współczesne tempo życia wymaga od nas stałego zaangażowania poznawczego – utrzymania koncentracji, planowania oraz samodyscypliny. Coraz więcej osób doświadcza przez to trudności z utrzymaniem uwagi, zmęczeniem czy chaosem w planowaniu dnia i zadaje sobie pytanie „czy mam ADHD?”. Może być to wywołane reakcją stresową lub stanowić objawy ADHD.
Jeśli zastanawiasz się, czy trudności, z jakimi zmagasz się na co dzień, mogą wskazywać na ADHD, ten artykuł pomoże Ci zrozumieć, czym jest zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, dowiedzieć się, jak wygląda proces diagnozy oraz poznać kilka mitów na ten temat. Może nawet odpowie na nurtujące Cię pytanie: Czy ja też mogę mieć ADHD?
Czym jest ADHD?
ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ang. attention deficit hyperactivity disorder) to zaburzenie neurorozwojowe, które może objawiać się następująco:
- zaburzenia uwagi i koncentracji
- nadpobudliwość
- impulsywność i porywczość
Są to objawy często kojarzone z dziećmi, które rozpraszają się podczas zajęć i nie potrafią wytrzymać długo w jednej pozycji. ADHD u dorosłych może przejawiać się również w taki sposób:
- trudności z organizacją
- prokrastynacja
- chaos organizacyjny
- emocjonalna nadreaktywność
Diagnoza i leczenie ADHD
Przede wszystkim należy zacząć od rzetelnej diagnozy. W Centrum Diagnozy ADHD trzymsie.pl przeprowadzamy całościową diagnozę zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami uwagi. Diagnoza obejmuje około 3-4 spotkań, podczas których brane są pod uwagę różne aspekty. Podczas spotkań przeprowadzany jest wywiad oraz testy diagnostyczne.
Ważnym aspektem są kroki, jakie podejmiemy po otrzymaniu diagnozy. Dobrze zacząć od rozpoczęcia psychoterapii, najczęściej wybieranym nurtem jest poznawczo-behawioralny, który pomaga skupić się na tym, co jest obecnie, aby zmniejszyć rodzący się chaos w głowie. Niekiedy można zdecydować się na podjęcie farmakoterapii po konsultacji z lekarzem psychiatrą. Dodatkowo istotna jest psychoedukacja, zarówno osoby ze zdiagnozowanym ADHD, jak i jego najbliższych. ADHD może objawiać się pod wieloma postaciami i oddziaływać na różne aspekty życia człowieka.
Mity o zespole nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi
Mit 1: Osoby z ADHD są leniwe. To jedno z bardziej krzywdzących przekonań na temat tego zaburzenia. Osoby z ADHD wkładają ogromny wysiłek, by funkcjonować w świecie, który nie jest dostosowany do ich sposobu myślenia i przetwarzania informacji. Pomimo szczerych chęci, dotykające je deficyty np. w zakresie planowania sprawiają, że miewają problemy z codziennymi zadaniami, które innym mogą wydawać się proste.
Mit 2: ADHD mają tylko dzieci. Jest to nieprawda. ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym, które nie „znika” z wiekiem, jednak jego objawy mogą się zmieniać. U dorosłych objawy często przybierają subtelniejsze formy tak jak wyżej wymienione trudności z organizacją.
Mit 3: ADHD da się wyleczyć tylko dobrym zorganizowaniem i silną wolą. ADHD nie zniknie po przeczytaniu poradnika o organizacji. To neurologicznie uwarunkowany sposób funkcjonowania, który wymaga indywidualnego podejścia, najczęściej terapii, psychoedukacji oraz w niektórych przypadkach, farmakoterapii. Silna wola będzie pomocna w podjęciu kroków w celu polepszenia swojego samopoczucia, czasem jednak potrzeba czegoś więcej niż samozaparcia, o czym warto pamiętać.
W internecie krąży wiele dezinformacji oraz krzywdzących mitów o ADHD. Przyjrzymy się kilku podstawowym faktom. ADHD to jedno z najczęściej występujących zaburzeń neurorozwojowych, które może wpływać na wiele aspektów codziennego funkcjonowania od nauki i pracy, po relacje interpersonalne i zdrowie psychiczne. Choć objawy pojawiają się już w dzieciństwie, u części osób pozostają niezauważone przez lata, szczególnie gdy przyjmują mniej typowe formy lub są maskowane.
Diagnoza ADHD w dorosłości często wymaga pogłębionej analizy historii życia i uważnego podejścia klinicznego. Warto pamiętać, że ADHD może wyglądać inaczej u różnych osób, a wpływają na to m.in.płeć, środowisko czy współwystępowanie innych trudności czy zaburzeń. Chociaż ADHD wiąże się z licznymi wyzwaniami, odpowiednie wsparcie, zarówno terapeutyczne, jak i środowiskowe może znacząco poprawić komfort życia, zwiększyć poczucie sprawczości.
Czy mam ADHD – 4 fakty o ADHD
- ADHD to zaburzenie neurorozwojowe, którego objawy pojawiają się w dzieciństwie i utrzymują się w dorosłości – nie „wyrasta się” z niego.
- Diagnoza ADHD u dorosłych bywa trudna – objawy mogą być maskowane* przez lata, dlatego w diagnozie dorosłych bardzo ważny jest wywiad sięgający do dzieciństwa.
- ADHD statystycznie częściej diagnozowane jest u chłopców, u dziewczynek jest rzadziej diagnozowane ze względu na mniej oczywiste oraz maskowane* objawy.
- ADHD może współwystępować z innymi trudnościami lub zaburzeniami, np. lękiem, depresją czy dysleksją.
*maskowanie – świadome lub nieświadome ukrywanie objawów zaburzenia poprzez dostosowywanie zachowań do oczekiwań otoczenia.
Bibliografia:
Gałecki, P., Szulc, A. (2023). Psychiatria. Rozpoznania według ICD-11. Odra Urban & Partner
