Media społecznościowe są nieodłącznym elementem większości osób posiadających dostęp do Internetu. Popularność wielu platform społecznościowych takich jak Instagram, TikTok, Facebook czy X w ostatnich latach ogromnie wzrasta, a liczba użytkowników ciągle rośnie. Wiąże się to także z dłużej spędzonym czasem online, zamiast offline, z obawą, że ominie nas coś interesującego w sieci. Ciężko nam się oderwać od wirtualnego świata, często nie zwracając uwagi na to, w jaki sposób media społecznościowe mogą wpływać na nasze zdrowie psychiczne i samopoczucie i czy w ogóle na nie wpływają.
“Ciągle korzystasz z tego telefonu…”
W dobie dzisiejszej ery Internetu oraz posiadania telefonów, tabletów czy komputerów, ciężko oderwać się od używania wspomnianych sprzętów. Wiele osób posiada pracę zdalną, która zobowiązuje do pracy przy komputerze, często także do poszukiwania informacji o najnowszych kierunkach rozwoju, np. w marketingu lub mediach społecznościowych. Problem zaczyna się wtedy, gdy nie wyobrażamy sobie spędzenia czasu bez urządzeń elektronicznych, ciągle sprawdzamy powiadomienia w telefonie, pojawia się trudność w odłożeniu sprzętu, a razem z tym odczuwanie niepokoju podczas jego braku.
Każdy komentarz, polubienie czy wiadomość aktywuje w naszym mózgu wydzielanie się dopaminy, która jest odpowiedzialna za odczuwanie przyjemności oraz motywację. Prowadzi to do odczuwania potrzeby oraz częstszego korzystania z aplikacji, podobnie jak z innymi nawykami w naszym życiu. Niestety, nadmierne korzystanie może doprowadzić do zaniedbywania obowiązków, ograniczenia kontaktów w życiu rzeczywistym czy pogorszenia samopoczucia. Badania wskazują na dużą skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej w walce z leczeniem uzależnień behawioralnym, w tym uzależnienia od telefonu, jeśli odczuwasz potrzebę konsultacji ze specjalistą w tej dziedziniem, zapraszamy do zapoznania się z naszymi terapeutami: https://trzymsie.pl/kategoria/uzaleznienia-problem/.
“Nie czuje się wyspany…”
Istotnym aspektem w dzisiejszych czasach jest wpływ światła niebieskiego na jakość snu. Telefony, tablety czy komputery emitują światło, które hamuje produkcję melatoniny, czyli hormonu regulującego rytm dobowy naszego organizmu. Osoby niewyspane częściej odczuwają stres lub rozdrażnienie, dodatkowo długotrwałe zaburzenia snu mogą wpływać na rozwój innych zaburzeń. Korzystanie z telefonu przed snem może utrudnić zasypianie, a także pogorszyć jakość naszego odpoczynku. Zamiast telefonu warto spróbować przeczytać 10 stron ulubionej książki lub posłuchać audiobooka.
“Na pewno omija mnie coś ważnego…”
Charakterystycznym zjawiskiem związanym z mediami społecznościowymi jest FOMO (Fear of Missing Out). Tłumacząc, jest to lęk przed pominięciem ważnych wydarzeń lub doświadczeń, przez co mamy silną potrzebę pozostawania stale w sieci i śledzenia aktywności innych osób. Portale społecznościowe kreują wizję idealnego życia użytkownika, stale przeżywającego interesujące wydarzenia. Osoby dotknięte FOMO mogą odczuwać frustrację i niezadowolenie z własnej codzienności przeglądając media, ciężko im także z odpoczynkiem psychicznym, ponieważ muszą być stale pod telefonem, gdyby coś ważnego się działo.
“Nie umiem się na niczym skupić…”
Sposób w jaki przetwarzamy informację znacząco się zmienił w dobie rozwoju krótkich, dynamicznych treści publikowanych najczęściej na TikToku, Instagramie czy Facebooku. Krótkie filmiki przyzwyczaiły nas do szybkiego odbioru bodźców i zmian tematów. Co za tym idzie, coraz częściej spotykamy się z brakiem utrzymania koncentracji przez dłuższy czas, ciągłe włączanie aplikacji, przeglądanie treści czy powiadomienia, mogą utrudniać skupienie się na wykonywanym zadaniu, pracy czy nauce. Wiąże się to z przyzwyczajeniem mózgu do otrzymywania nagrody w szybkim czasie, długoterminowe, wymagające zadania wydają się nam męczące lub po prostu mniej atrakcyjne.
“Ciągle docierają do mnie nowe informację, to jest męczące…”
Ogromna ilość nowych informacji, z którymi się spotykamy, może doprowadzić do przeciążenia naszego układu nerwowego nadmiarem bodźców. Media społecznościowe dostarczają nam nieustannie nowych wiadomości, filmików czy opinii. Algorytm na aplikacjach często promują silnie emocjonalne treści, które mogą dodatkowo nas obciążać, szczególnie jeśli dotyczy to konfliktów, problemów społecznych czy katastrof na świecie. Przebodźcowanie objawia się drażliwością, poczuciem przytłoczenia czy trudnościami z koncentracją. Bardzo ważne jest, aby dawkować sobie informacje, które do nas docierają i w ten sposób zadbać o higienę psychiczną.
“Dlaczego nie mam takiego życia…”
W mediach społecznościowych spotykamy się z sytuacjami, gdzie większość użytkowników starannie dobiera to co publikuje w Internecie. Wybierają najlepsze momenty swojej codzienności na przykład: zdjęcia ze spotkań towarzyskich, z podróży czy po wyjściu od fryzjera. Rzadko spotyka się treści dotyczące trudniejszych doświadczeń, zmęczenia czy po prostu codziennego, realnego życia. Dodatkowo treści publikowane na portalach nie zawsze oddają idealny obraz osoby, często użytkownicy narażeni są na kontakt z nierealistycznymi standardami piękna czy wyidealizowanym życiem, co może odbijać się na naszej samoocenie. Warto pamiętać, że ludzie pokazują jedynie fragment rzeczywistości, coś atrakcyjnego, nie zawsze odzwierciedla to codzienny wygląd czy życie drugiej osoby. Świadomość w tym temacie może ograniczyć negatywny wpływ na naszą samoocenę i porównywanie społeczne.
Media społecznościowe są naszą nieodłączną rzeczywistością, same w sobie nie są jednoznacznie negatywne, mogą wspierać komunikację, zdobywanie wiedzy czy rozwój na polu zawodowym. Problematyczny zaczyna się sposób korzystania, często nadmiernego, z dostępnych nam możliwości, których tylko przybywa na rynku. Portale mogą wpływać na nasze zdrowie psychiczne i samopoczucie, kluczowa wydaje się równowaga w korzystaniu z technologii oraz świadomość tego, aby nie przejmowało to nad nami kontroli, a my możemy czerpać satysfakcję z życia codziennego, zarówno tego prawdziwego jak i wirtualnego.
Bibliografia:
Gazzaley, A., Rosen, L. D. (2016). The distracted mind: Ancient brains in a high-tech world. The MIT Press
Matuszczak-Świgoń, J., Bednarowska, W. (2019). Terapia poznawczo-behawioralna uzależnienia od internetu. Psychoterapia, 1(188), 63–73. https://doi.org/10.12740/PT/109067
Przybylski, A. K., Murayama, K., DeHaan, C. R., Gladwell, V. (2013). Motivational, emotional, and behavioral correlates of fear of missing out. Computers in Human Behavior, 29(4), 1841–1848. https://doi.org/10.1016/j.chb.2013.02.014
